ហេតុអ្វីកម្ពុជាមានជាតិនិយមខ្សោយ? តើត្រូវធ្វើដូចម្ដេចខ្លះដើម្បីស្ដារ និងលើកកម្ពស់ស្មារតីជាតិ និយមខ្មែរឡើងវិញ?

ជាតិនិយម (Nationalism) មានន័យថា ​ជាការចូលចិត្ត ការស្រឡាញ់ និងមានមនោសញ្ចេតនាចំពោះជាតិរបស់ខ្លួន។ វាជាអារម្មណ៍ ឬទស្សនៈនយោបាយសង្គម ដែលជំរុញឱ្យប្រជាពលរដ្ឋមានក្តីស្រឡាញ់ មោទនភាព និងស្មារតីការពារជាតិ ហើយសម្រេចចិត្តធ្វើអ្វីៗដើម្បីថែរក្សា និងអភិវឌ្ឍជាតិឱ្យរឹងមាំ។ ជាតិនិយមអាចមានទម្រង់ ឬសញ្ញាណសំខាន់ៗដូចជា ៖

• ជាតិនិយមវប្បធម៌ – គឺជាការស្រឡាញ់ និងថែរក្សាភាសា វប្បធម៌ ទំនៀមទម្លាប់ និងអត្តសញ្ញាណជាតិ។
• ជាតិនិយមនយោបាយ – គឺជាការបន្តរក្សាសិទ្ធិអធិបតេយ្យភាព ឯករាជ្យភាព និងអំណាចរបស់ប្រទេស។
• ជាតិនិយមសេដ្ឋកិច្ច – គឺជាការលើកកម្ពស់ផលិតផលជាតិ ការគាំទ្រទំនិញក្នុងស្រុក និងការអភិវឌ្ឍឯករាជ្យសេដ្ឋកិច្ចរបស់ជាតិ។

ជាតិនិយមគឺជាបញ្ហាដ៏សំខាន់ ហើយប្រទេសមួយមានជាតិនិយមខ្លាំង ឬខ្សោយ វាពាក់ព័ន្ធនឹងប្រវត្តិសាស្រ្ត សង្គម នយោបាយ រួមនឹងឆន្ទៈពលរដ្ឋ និងមេដឹកនាំ។ ការដែលជាតិនិយម (Nationalism) នៅកម្ពុជាត្រូវបានចាត់ទុកថា "ខ្សោយ" មានហេតុផលជាច្រើនដូចខាងក្រោម៖

១. ប្រវត្តិសាស្រ្ត និងសង្រ្គាម

 កាលពីសម័យអង្គរ កម្ពុជា​មានអំណាចធំ។ ប៉ុន្តែបន្ទាប់មកត្រូវបាត់បង់ទឹកដី និងឥទ្ធិពលយ៉ាងខ្លាំង។ ការបាត់បង់នេះធ្វើឲ្យជាតិមានទឹកចិត្តខ្សោយ និងខ្លាចអំណាចប្រទេសជិតខាង។ កម្ពុជា​ត្រូវបានដាក់ទៅក្រោមអាណានិគមបារាំងជាង ៩០ ឆ្នាំ។ ក្នុងអំឡុងពេលនោះ សិទ្ធិ និងសំឡេងជាតិគ្មានឥទ្ធិពល។ បន្ទាប់មក កម្ពុជាបានជួបប្រទះសង្រ្គាមស៊ីវិល ការលុកលុយរបស់ជាតិជិតខាង និងកាន់តែអាក្រក់នោះប្រទេសជាតិបានធ្លាក់ចូលក្នុងរបបខ្មែរក្រហម ហើយរួចពីរបបប្រល័យពូជសាសន៍ដ៏ឃោរឃៅនោះមក កម្ពុជាត្រូវអូសបន្លាយដោយសង្គ្រាមស៊ីវិលរ៉ាំរ៉ៃរាប់ទសវត្សរ៍ថែមទៀត។ ទាំងនេះបានបំបែកសាមគ្គីភាពជាតិ និងបំផ្លាញទំនុកចិត្តចំពោះស្មារតីអត្តសញ្ញាណជាតិ។

២. ឥទ្ធិពលសង្គម និងវប្បធម៌

កម្ពុជា​តែងតែ​ស្ថិតក្នុងចំណោមប្រទេសអំណាចធំៗជិតខាង (ថៃ វៀតណាម) ដែលជាញឹកញាប់មានឥទ្ធិពលជាងខ្មែរ។ បុព្វបុរសខ្មែរតែងតែត្រូវប្រើយុទ្ធសាស្ត្រនយោបាយ "រស់តាមរបៀបរណប" ដើម្បីរក្សាជាតិ។ វាបង្កើតជាភាពកម្សោយ និងបង្អាក់ចិត្ត និងស្មារតីជាតិនិយម។ វប្បធម៌ខ្មែរ​ហាក់តែងតែផ្អែកលើការអត់ធ្មត់  ទស្សនៈកម្មផល និងខ្វះឆន្ទៈស្រឡាញ់ជាតិខ្លួនជាងប្រទេសជិតខាង។សកម្មភាពសង្គមមិនល្អបានពង្វក់ និងទាក់ទាញចិត្តប្រជាជន ពិសេសយុវវ័យ។

៣. ស្ថានភាពនយោបាយបច្ចុប្បន្ន

ការខ្វះប្រព័ន្ធប្រជាធិបតេយ្យពិតប្រាកដ និងការចូលរួមសកម្មរបស់ប្រជាពលរដ្ឋ ធ្វើឲ្យការបង្កើតស្មារតីសាមគ្គីជាតិគ្មានកម្លាំង។ អ្នកមានអំណាចនយោបាយជាច្រើនបានប្រើ គំនិត"ជាតិនិយម" ជាឧបករណ៍សម្រាប់ផលប្រយោជន៍ផ្ទាល់ខ្លួន និងក្រុមបក្ខពួក មិនមែនសម្រាប់អត្ថប្រយោជន៍ជាតិទាំងមូលនោះឡើយ។

៤. សេដ្ឋកិច្ចមិនឯករាជ្យពឹងផ្អែកតែបរទេស

កម្ពុជាពឹងផ្អែកយ៉ាងខ្លាំងលើជំនួយ និងវិនិយោគបរទេស។ ការពឹងផ្អែកនេះក៏បន្ថយកម្លាំងនៃជាតិនិយមដែរ ព្រោះមិនអាចប្រើឯករាជ្យសេដ្ឋកិច្ចបានពេញលេញ។ ពលរដ្ឋមិនមានទំនុកចិត្តលើផលិតផលជាតិខ្លួន បើធៀបនឹងរបស់ពីខាងក្រៅ។

👉សរុបមក ស្មារតីជាតិនិយមខ្សោយមិនមែនដោយសារប្រជាជនខ្មែរមិនស្រឡាញ់ជាតិនោះទេ ប៉ុន្តែដោយសារប្រវត្តិសាស្រ្តវែងឆ្ងាយ ការបែកបាក់នយោបាយ ភាពមិនឯករាជ្យលើសេដ្ឋកិច្ច និងឥទ្ធិពលនយោបាយប្រទេសនៅក្នុងតំបន់មកលើកម្ពុជា ដែលធ្វើឲ្យការរីកចម្រើននៃជាតិនិយមពិបាក។

ភាគ១ សូមរង់ចាំភាគ២