ព្រះបាទអង្គឌួង ព្រះមហាក្សត្រស្នេហាជាតិបំផុតក្នុងសម័យឧដុង្គ

ក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្ររបស់កម្ពុជាដែលមានរយៈពេលរាប់សតវត្សរ៍ ប្រជាជនខ្មែរបានឃើញព្រះមហាក្សត្រជាច្រើនអង្គ ដែលបានបំពេញព្រះរាជតួនាទីដើម្បីជាតិ និងសាសនា។ ក្នុងចំណោមព្រះអង្គទាំងនោះ មានព្រះមហាក្សត្រមួយអង្គដែលត្រូវបានគេគោរពថា ជាព្រះមហាក្សត្រស្នេហាជាតិ និងស្មោះត្រង់បំផុតនៃសម័យឧដុង្គ គឺព្រះបាទ អង្គឌួង ឬ ព្រះហរិរក្សរាមាឥស្សរាធិបតី។ ព្រះអង្គជាម្ចាស់រាជ្យ ដែលបានប្រឹងប្រែងយ៉ាងស្រួចស្រាវក្នុងការរក្សាឯករាជ្យភាពនៃប្រទេស និងស្ដារឡើងវិញនូវកិត្តិនាមរបស់ជាតិខ្មែរ នៅសម័យដែលប្រទេសកំពុងតែទទួលឥទ្ធិពល និងការលុកលុយពីជាតិជិតខាង។ 

១. ប្រវត្តិជីវិត 

ព្រះបាទអង្គឌួង ជាសមាជិកនៃរាជវង្សកម្ពុជា សម័យឧដុង្គ។ ទ្រង់បានឡើងគ្រងរាជ្យប្រហែលចន្លោះឆ្នាំ ១៧៤៧ ដល់ ១៧៥៧ ឬ ១៧៥៩ បន្ទាប់ពីសង្គ្រាមនយោបាយជាច្រើនឆ្នាំក្នុងរាជវង្ស។ សម័យនោះ ប្រទេសកម្ពុជាត្រូវបានកៀបជាប់រវាងអាណាចក្រសៀម និងវៀតណាម ដែលតែងតែប្រជែងគ្នាចង់គ្រប់គ្រងអាណាចក្រ​ខ្មែរ។

ព្រះអង្គឌួងឡើងគ្រងរាជ្យនៅពេល ដែលប្រទេសមានភាពចលាចល ហើយបន្តទទួលសម្ពាធពី សៀម និងវៀតណាម។ ទោះជាយ៉ាងណា ទ្រង់មានចិត្តក្លាហាន ដឹកនាំប្រជាជនឲ្យរួបរួមគ្នា ដើម្បីរក្សាប្រទេសឲ្យមានសន្តិភាព និងអធិបតេយ្យភាព។

២. សកម្មភាព និងគោលនយោបាយ

ព្រះបាទអង្គឌួងមិនមែនជាម្ចាស់រាជ្យ ដែលគិតតែរក្សាអំណាចរបស់ខ្លួនទេ ប៉ុន្តែទ្រង់គិតគូរវែងឆ្ងាយដល់អនាគតជាតិ។ នៅពេលអាណាចក្រសៀម និងវៀតណាមកំពុងប្រជែងឥទ្ធិពលលើកម្ពុជា ព្រះអង្គបានយល់ថា ប្រទេសខ្លួនត្រូវការការគាំទ្រពីអំណាចបរទេសមួយ ដែលអាចជួយការពារបាន។ នេះហើយជាមូលហេតុ ដែលព្រះអង្គបាន ស្វះស្វែងរកទំនាក់ទំនងជាមួយអាណាចក្រអឺរ៉ុប។គេជឿថា ព្រះអង្គបានផ្ញើ គណៈបេសកកម្មទៅស្វែងរកជំនួយពីប្រទេសបារាំង និងហូឡង់ ដើម្បីស្វែងរកសម្ព័ន្ធមិត្តអន្តរជាតិដែលអាចជួយការពារកម្ពុជា ពីការលុកលុយរបស់សៀម និងវៀត ណាម។ ទោះបីជាកិច្ចបេសកកម្មនោះមិនទាន់ទទួលជោគជ័យពេញលេញក៏ដោយ ប៉ុន្តែមើលឃើញថា ព្រះអង្គជាមនុស្សដែលមានទស្សនៈអន្តរជាតិខ្ពស់ និងយល់ឆ្ងាយជាងសម័យមុន។ ទ្រង់បានស្វែងរកឱកាសដើម្បីធ្វើឲ្យកម្ពុជាមានមិត្តសម្ព័ន្ធ និងសន្តិភាពបន្តបានយូរ។

៣. សមិទ្ធផល និងការអភិវឌ្ឍជាតិ

ក្រៅពីការរក្សាអធិបតេយ្យភាពនយោបាយ ព្រះអង្គឌួងបានអនុវត្តន៍គម្រោងជាច្រើនសម្រាប់អភិវឌ្ឍប្រទេសជាតិ ដោយក្នុងនោះរួមមាន៖

១. ការអភិវឌ្ឍសាសនា និងវប្បធម៌

• ព្រះអង្គបានស្ថាបនាវត្តអារាមជាច្រើននៅក្នុងរាជធានីឧដុង្គ ដូចជា​វត្តឧដុង្គ និងវត្តសំរោងអណ្តែត។
• ទ្រង់បានគាំទ្រការសិក្សាព្រះពុទ្ធធម៌ និងការបង្រៀនអក្សរសាស្ត្រ។
• ការបង្កើតសាលាបង្រៀនព្រះសង្ឃ និងសិស្សឲ្យមានចំណេះដឹងទូលំទូលាយ ជាគ្រឹះសម្រាប់បណ្តុះបណ្តាលបុគ្គលដែលមានសីលធម៌។

២. ការអភិវឌ្ឍសេដ្ឋកិច្ច និងសង្គម

• ព្រះអង្គបានលើកស្ទួយឲ្យប្រជាជនធ្វើកសិកម្ម បង្កើតប្រព័ន្ធទឹកស្រោចស្រព និងជួសជុលផ្លូវសំខាន់ៗ (ផ្លូវឧដុង្គ កំពត)។
• ទ្រង់ព្យាយាមធ្វើឲ្យសេដ្ឋកិច្ចជាតិឈរឡើងវិញបន្ទាប់ពីសង្គ្រាមជាច្រើនឆ្នាំ។

៣. ការពារប្រទេស និងយោធា

• ព្រះអង្គបានរៀបចំយោធាឡើងវិញ ដើម្បីការពារព្រំដែន និងអនុវត្តការបណ្តុះបណ្តាលឲ្យទាហានមានវិន័យ។
• ទ្រង់ក៏បានស្វែងរកវិធីធ្វើឲ្យប្រទេសមានសមត្ថភាពឈរបានដោយខ្លួនឯង។

៤. កិច្ចស្វះស្វែងរកជំនួយអឺរ៉ុប និងទស្សនៈវែងឆ្ងាយ

ក្នុងសម័យដែលប្រទេសកម្ពុជា​កំពុងស្ថិតនៅក្នុងស្ថានភាពរំខាន ព្រះអង្គឌួងបានយល់ថា ប្រទេសតូចមួយត្រូវការមិត្តភាពជាមួយមហាអំណាចធំ ដើម្បីទប់ស្កាត់ការគំរាមកំហែង។ ដូច្នេះទ្រង់បានបង្កើតទំនាក់ទំនងជាដំបូងៗជាមួយបារាំង និងប្រទេសអឺរ៉ុបខ្លះទៀត។ ការបញ្ជូនសារទៅកាន់ប្រទេសបារាំងសំដៅទៅលើការស្នើសុំជំនួយ និងសម្ព័ន្ធភាពសន្តិភាព។ ទោះបីបារាំងនៅពេលនោះមិនទាន់មានការចាប់អារម្មណ៍ជាច្រើនលើអាស៊ីអាគ្នេយ៍ក៏ដោយ ប៉ុន្តែការប្រមូលផ្តុំទំនាក់ទំនងនេះបានបង្កើតផ្លូវឆ្ពោះទៅរកការមកដល់នៃបារាំងក្រោយមកនៅសតវត្សទី១៩។ តាមសម័យនោះ ព្រះអង្គឌួងត្រូវបានគេចាត់ទុកថា ជាម្ចាស់ទស្សនៈវែងឆ្ងាយ បើប្រៀបនឹងស្តេចសម័យនោះទាំងអស់។ ទ្រង់យល់ថា ការរកសម្ព័ន្ធមិត្តជាមួយអឺរ៉ុបអាចជាគន្លងមួយក្នុងការរក្សាឯករាជ្យភាព។

៥. គុណសម្បត្តិ និងទស្សនៈស្នេហាជាតិរបស់ព្រះអង្គ

ព្រះអង្គឌួងមានគុណសម្បត្តិជាច្រើនដែលធ្វើឲ្យទ្រង់ស្ថិតក្នុងចិត្តប្រជាជនខ្មែរ៖

• មានសេចក្តីស្មោះត្រង់ និងស្រឡាញ់ជាតិយ៉ាងជ្រាលជ្រៅ។
• មានទស្សនៈវែងឆ្ងាយ យល់ពីសារៈសំខាន់នៃសន្តិភាព។
• មានការអត់ធ្មត់ និងការប្តេជ្ញាដល់ប្រជាជន។
• ទ្រង់មិនមើលងាយប្រជាជន ប៉ុន្តែយកចិត្តទុកដាក់លើជីវភាពរបស់ពួកគេ។
• សេចក្តីស្រឡាញ់ជាតិរបស់ព្រះអង្គ ត្រូវបានបង្ហាញច្បាស់តាមរយៈការបដិសេធមិនឲ្យប្រទេសធ្លាក់នៅក្រោមអំណាចសៀម ឬវៀតណាម។ 

៦. ឥទ្ធិពល និងបេតិកភណ្ឌប្រវត្តិសាស្ត្រ

បេតិកភណ្ឌរបស់ព្រះអង្គឌួងនៅសល់រហូតដល់សម័យបច្ចុប្បន្ន។ ការអភិវឌ្ឍវត្តអារាម និងសាសនាបានបន្តជាមូលដ្ឋានសំខាន់សម្រាប់អប់រំសីលធម៌។ ស្នាដៃរបស់ទ្រង់នៅឧដុង្គ ត្រូវបានគេចាត់ទុកថាជា​អនុស្សាវរីយ៍នៃភាពរីកចម្រើននៃសាសនា និងជាតិ។ ជាពិសេស ទស្សនៈក្នុងការស្វែងរកសម្ព័ន្ធជាមួយអឺរ៉ុបបានបង្ហាញថា កម្ពុជាមានជីវិតនយោបាយច្នៃប្រឌិត និងចង់រកការការពារដោយសន្តិភាព។ វាបានក្លាយជាបទពិសោធន៍សម្រាប់ប្រទេសក្នុងការទំនាក់ទំនងអន្តរជាតិនាសម័យកាលក្រោយៗមកទៀត។

សេចក្តីសន្និដ្ឋាន

ព្រះបាទអង្គឌួង គឺជាម្ចាស់រាជ្យដែលសមរម្យឲ្យប្រជាជនគ្រប់សម័យគោរព និងរំលឹកដល់។ ទ្រង់មិនត្រឹមតែជាម្ចាស់អំណាចទេ ប៉ុន្តែជាបុគ្គលដែលយល់ពីតម្លៃសន្តិភាព សាមគ្គីភាព និងការអភិវឌ្ឍជាតិ។ សម្រាប់យុវជនសម័យបច្ចុប្បន្ន ប្រវត្តិនៃព្រះអង្គឌួង ជាផ្លូវណែនាំដ៏មានតម្លៃ បង្ហាញអំពីសេចក្តីស្រឡាញ់ជាតិ ការអត់ធ្មត់ និងការព្យាយាមស្វែងរកដំណោះស្រាយដោយបញ្ញា មិនមែនដោយអំណាច។ ព្រះបាទអង្គឌួង គឺជាមហាក្សត្រដែលមានទស្សនៈវែងឆ្ងាយ យល់ពីអនាគតជាតិខ្មែរ និងសមរម្យឲ្យយើងរំលឹកជានិច្ចថា ស្នេហាជាតិ និងសាមគ្គីភាព គឺជាថាមពលអស់កល្បជានិច្ចរបស់ជាតិខ្មែរ៕