ប្រវត្តិពិធីក្រុងពាលី

ពិធីក្រុងពាលី គឺជាប្រពៃណីសាសនានិងវប្បធម៌ដ៏ស្រស់ស្អាតមួយ ដែលមាននៅក្នុងសង្គមខ្មែរយើងជាយូរមក ហើយ។ ពិធីនេះជារបៀបធ្វើបុណ្យបែបសាសនាព្រះពុទ្ធ និងជំនឿព្រហ្មញ្ញ ដែលប្រើពាក្យបាលីឬសូត្រមន្ត ដើម្បីសូមការពារ និងអង្វរព្រះសមិទ្ធិមង្គល។ ជាធម្មតា ពិធីក្រុងពាលីតែងតែធ្វើនៅពេលមានការសាងសង់អគារថ្មី វត្តថ្មី ឬផ្ទះថ្មី ដើម្បីសុំសុភមង្គល និងការពារពីគ្រោះថ្នាក់អាក្រក់។

វាជាប្រពៃណីដែលបង្ហាញពីជំនឿ សេចក្តីស្រឡាញ់ និងសុចរិតធម៌របស់ប្រជាជនខ្មែរ ដែលគោរពនិងជឿលើ កម្លាំងសុទ្ធនៃព្រះធម៌។

១. មូលដ្ឋាននៃពាក្យ “ក្រុងពាលី”

ពាក្យ “ក្រុងពាលី” មានប្រភពមកពីពាក្យបាលី និងសំស្ក្រឹត។ “ក្រុង” មានន័យថា “ការការពារ ឬការសង់ជញ្ជាំង បង្ការ”។ “ពាលី” មានន័យថា “សុទ្ធ ឬបរិសុទ្ធ”។ ដូច្នេះ “ក្រុងពាលី” មានន័យថា ការធ្វើពិធីបាលីដើម្បីការពារ ការបង្កើតសុភមង្គល ឬការអង្វរបុណ្យសុទ្ធឲ្យកើតឡើង។

ប្រវត្តិនៃពិធីនេះត្រូវបានគេជឿថាមានដើមកំណើតពីប្រទេសឥណ្ឌាបុរាណ ដែលព្រះសង្ឃ ឬអ្នកប្រាជ្ញធ្វើពីធីសូត្រ ធម៌បាលីដើម្បីការពារក្រុង ឬទីសក្ការបូជាសូមសេចក្តីសុខចម្រើនឲ្យរួចផុតពីគ្រោះថ្នាក់។ ពេលក្រោយព្រះពុទ្ធសាសនា នេះត្រូវបាននាំចូលមកកម្ពុជា តាមរយៈសម័យអង្គរបុរាណ ហើយបានក្លាយជាប្រពៃណីសាសនាខ្មែរដែលបន្ត មកដល់សព្វថ្ងៃ។

២. ដើមកំណើតនៃពិធីក្រុងពាលីនៅកម្ពុជា

នៅសម័យអង្គរបុរាណ ព្រះមហាក្សត្របានអនុវត្តពិធីក្រុងពាលី នៅពេលសង់ប្រាសាទ ឬរាជធានីថ្មី ដើម្បីសូម ការពារទីក្រុងឲ្យសុវត្ថិភាព និងសេចក្តីសុខ។ ព្រះសង្ឃត្រូវបានអញ្ជើញមកអានសូត្របាលី ដូចជា រតនសូត្រ និង មេត្ដាសូត្រ ដើម្បីបង្កើតថាមពលសុទ្ធ និងសូមសមិទ្ធិមង្គល។

ក្រោយមក ពិធីនេះបានក្លាយជាប្រពៃណីទូទៅរបស់ប្រជាជនខ្មែរ នៅពេលសង់ផ្ទះ ឬសំណង់ណាមួយ។ ព្រះសង្ឃតែងតែអានពាលីជុំវិញទីកន្លែងសាងសង់ ដើម្បីការពារពីឧបទ្រុប និងអង្វរឲ្យមានសុភមង្គលក្នុងគ្រួសារ។

៣. របៀបធ្វើពិធីក្រុងពាលី

ពិធីក្រុងពាលីប្រព្រឹត្តដោយមានព្រះសង្ឃចូលរួមប្រហែល ៣ ឬ៥ ឬ៩ អង្គ អាស្រ័យតាមទំហំនៃទីកន្លែង។ ព្រះសង្ឃនឹងដាក់ខ្សែពាលីជុំវិញតំបន់ដែលត្រូវក្រុង ដើម្បីជាសញ្ញានៃសុទ្ធភាព។ បន្ទាប់មក ព្រះសង្ឃអានសូត្រ បាលីនានា ដូចជា៖

• រតនសូត្រ -សូមអង្វរព្រះជន្មសុទ្ធបីដង(ព្រះពុទ្ធ ព្រះធម៌ ព្រះសង្ឃ)
• មេត្ដាសូត្រ - សូមឲ្យសេចក្តីមេត្តាបណ្តេញឧបទ្រុបអាក្រក់)
• ធម៌មន្តផ្សេងៗ(ធម៌ព្រះបរិត្ត)

បន្ទាប់ពីអានសូត្រចប់ មានការប្រោះទឹកសក្ការ និងអំពាវនាវសេចក្តីសុខមង្គលឲ្យចូលក្នុងគ្រួសារ ឬទីក្រុង។

៤. ហេតុផលដែលអ្នកស្រុកធ្វើពិធីក្រុងពាលីមុនសាងសង់ផ្ទះ

ជនស្រុកខ្មែរតែងធ្វើពិធីនេះមុនពេលសាងសង់ផ្ទះ ឬអគារថ្មី ដោយសារជំនឿថា វាជាការអង្វរព្រះ បួងសួងសុំសេច ក្តីសុខ និងសុំការពារពីសភាវៈអាក្រក់។

• សុំសុភមង្គល និងការពារផ្លូវចិត្ត៖ ជឿថាវាជារបៀបធ្វើឲ្យផ្ទះថ្មីសុវត្ថិភាព និងសុខសាន្ត។
• សុំអនុញ្ញាតពីអធិការទីដី៖ ជំនឿថាទីដីនីមួយៗមានវិញ្ញាណអភិថាបាល ដូច្នេះត្រូវសុំអនុញ្ញាតមុនសង់។
• បណ្តេញអាបអាភាស ឬឧបទ្រុប៖ ក្រុងពាលីជួយបណ្តេញអារក្ស ឬអាបអាភាសឲ្យឆ្ងាយ។
• អង្វរព្រះសុំសមិទ្ធិមង្គលសម្រាប់អ្នកសាងសង់៖ សូមឲ្យការងារសាងសង់ប្រព្រឹត្តដោយសុវត្ថិភាព។
• អប់រំសីលធម៌ និងសមាធិ៖ ជាប្រពៃណីបង្រៀនឲ្យគោរពធម៌ និងធ្វើអ្វីៗដោយសុចរិត។

៥. តួនាទី និងសារៈសំខាន់ក្នុងសង្គមខ្មែរ

ពិធីក្រុងពាលីមានតួនាទីសំខាន់ក្នុងការរក្សាសាសនា និងវប្បធម៌ខ្មែរ។ វាបង្ហាញពីសេចក្តីជឿលើសុចរិតធម៌ ការរួប រួមគ្នារបស់សហគមន៍ និងការរស់នៅដោយសុខសាន្ត។

វាជាវិធីបង្រៀនមនុស្សឲ្យមានសេចក្តីមេត្តា ឧត្តមគតិ និងជឿលើកម្លាំងល្អ។ ពិធីនេះក៏ជាមធ្យោបាយបង្រៀន យុវជនឲ្យស្គាល់តម្លៃនៃប្រពៃណី និងសាសនាព្រះពុទ្ធផងដែរ។

៦. ការអភិវឌ្ឍន៍នាពេលបច្ចុប្បន្ន

សព្វថ្ងៃនេះ ពិធីក្រុងពាលីនៅតែត្រូវអនុវត្តយ៉ាងទូលំទូលាយ ទោះបីសង្គមមានការរីកចម្រើននៃបច្ចេកវិទ្យា។ នៅវត្តធំៗ ឬភូមិជនបទ ក៏នៅតែមានការប្រារព្ធពិធីនេះយ៉ាងស្មោះស្រឡាញ់។

ការរក្សាប្រពៃណីនេះគឺជាវិធីអភិរក្សអត្តសញ្ញាណជាតិ និងជាសញ្ញានៃសេចក្តីស្រឡាញ់វប្បធម៌ខ្មែរ។

៧. សេចក្តីសន្និដ្ឋាន

ស្ទើរតែគ្រប់ពិធីសាសនា នៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា ដូចជាពិធីបញ្ចុះសីមា ពិធីឡើងផ្ទះ ពិធីរៀបមង្គលការ បុកគ្រឹះសាងសង់ផ្ទះថ្មី ចាប់ផ្តើមបើកការដ្ឋានថ្មី ឬ សម្ភោធគម្រោងថ្មី ជាដើម គឺខ្មែរតែងតែប្រារព្វពិធីមួយ មុននឹងផ្តើមចូលដល់ ខ្លឹមសារសំខាន់នៃពិធីនោះ គឺ “ពិធីប្រុងពលី ឬក្រុងពាលី”។ ពិធីនេះ គេធ្វើឡើង ដើម្បីសុំម្ចាស់ទឹកម្ចាស់ដីរបស់គេឲ្យជួយធ្វើជាសាក្សី ឬជាការសុំអនុញ្ញាតិពីម្ចាស់ទឹកដីក្នុងការសាងសង់ ហើយថែរក្សា និងការពារ ព្រមទាំងជូនពរម្ចាស់ពិធីឲ្យប្រព្រឹត្តទៅដោយរលូន ដោយសុខសប្បាយ មិនមានឧបសគ្គអន្តរាយណាមួយ មករារាំងរំខាន ហើយបើគម្រោងនោះប្រព្រឹត្តហើយរួចរាល់ សុំឲ្យពួកគេរស់នៅមានសេចក្តីសុខ រកស៊ីមានបានជាដើម។

ពិធីក្រុងពាលី គឺជាមរតកវប្បធម៌ និងសាសនាដ៏មានតម្លៃ។ វាមានអត្ថន័យជ្រាលជ្រៅក្នុងការរក្សាសុភមង្គល សុខសាន្ត និងសុចរិតធម៌របស់ប្រជាជនខ្មែរ។

ការបន្តអនុវត្តន៍ និងអភិវឌ្ឍប្រពៃណីនេះឲ្យសមស្របនឹងសម័យទំនើប គឺជាការរក្សាគុណតម្លៃវប្បធម៌របស់ជាតិ ដើម្បីឲ្យជំនាន់ក្រោយបានយល់ដឹង និងមើលឃើញសារៈសំខាន់នៃសាសនា និងវប្បធម៌ខ្មែរ។៕